تو سراسر دنیا، طرفدارای فوتبال نسبت به تیمهای خودشون تعصب دارن و گاهی اوقات این تعصب به خشنوت هم کشیده میشه. تو سالهای اخیر، برخی از طرفدارای فوتبال شهر رم، پارو از این فراتر گذاشتن...

به گزارش مجله تایمز  برخی از طرفدارای فوتبال شهر رم، برای خالی کردن دق و دلی و تحقیر، با چاقو  یه یادگاری دردناک رو کپل طرف میذارن .

اگه طرفدارای منچستر یونایتد و تا حدی بارسلونا تو شهر رم، بعضی هشدارها رو جدی نگیرن با واژه محلی پونچی کاته (Puncicate) مواجه میشن. این واژه از دوئلهای زمان رنسانس گرفته شده و به معنی از پشت چاقو زدن و نامردیه.

La Sicilitudine

میدونید که مردم نواحی جنوب ایتالیا اغلب فقیرن و از مسائل مختلف اجتماعی رنج میکشن. مردم سیسیل و محیط اطرافشون هنوز هم که هنوزه، شکل ساده و طبیعی شونو حفظ کردن و از پیشرفتهای مدرن چیز زیادی نسببشون نشده .

اگه یه سیسیلی بگه ho la sicilitudine یا soffro di sicilitudine در حقیقیت داره یه حس تلخ و شیرینی رو نسبت به سرزمینش ابراز میکنه. یه احساس غرور از سیسیلی بودن و در عین حال افسوس خوردن به حال سرزمینش و یه نوع دلتنگی .

به درستی معلوم نیست این کلمه از کجا اومده اما احتمالا از ترکیب  Sicilia+solitudine (سیسیل و تنهائی) ساخته شده. اینو میشه به مفهوم تنهائی و منزوی بودن جزیره و تفاوت فرهنگی سیسیلیها از بقیه کشور ایتالیا هم معنی کرد.

اگه به این موضوع علاقمند بودید میتونید نگاهی به مقاله Così tramonta la sicilitudine رو که سال 2007 تو Repubblica Palermo چاپ شده، بندازید .

گرچه اکثر ملل دنیا عدد 13 رو نحس میدونن اما ایتالیائی ها با بقیه فرق دارن و عدد 17 رو نحس به شمار میارن. این نحسی از زمانی سرچشمه میگیره که رومی ها عدد 17 رو به صورت XVII مینوشتن که بعد ها به شکل VIXI در اومد. این شکل نوشتن، ایتالیائیها رو یاد جمله لاتینی میندازه که معنیش میشه:  «من زندگی کرده ام»، یا به عبارت دیگه «زندگیم تموم شده و به آخر رسیده» !

گذشته از این، اگه تو ماه نوامبر 17ام جمعه باشه که دیگه واویلاس و بدترین روز سال شمرده میشه، چون دوم نوامبر تو ایتالیا روز یادبود در گذشتگان و مردگانه و اگه یه همچین اتفاقی هم بیافته به ماه نوامبر میگن: «ماه مردگان» .

اگه فکر میکنید واسه نحس بودن عدد 17 تو ایتالیا من زیادی اغراق میکنم بهتره بدونید که:

هواپیمائی آلیتالیا (Alitalia) صندلی شماره 17 نداره،

شرکت رنو (Renault) ماشین مدل R17 خودشو تو ایتالیا به اسم R177 فروخت و

تومسابقات سورتمه سواری چزانا پاریول (Cesana Pariol)، سورتمه و مسیر شماره 17، اسمشون هست : Senza Nome (بی نام)

نمیدونم تو زمان بچگی بازی داغ – گرم – سرد یا مشابهش رو بازی کردید یا نه؟... یکی یه چیزی رو قایم میکنه و اون یکی دنبالش میگرده. اگه نزدیک بشه بهش میگن گرمتر شدی و اگه خیلی نزدیکش بشه بهش میگن داغ شدی یا داری آتیش میگیری و بلاعکس اگه دور بشه بهش میگن داری سرد میشی و یا یخ میزنی.

این بازی تو ایتالیا هم رایجه اما از کلمات fuochino، fuocherello، fuoco یا acqua و acquetta توش استفاده میشه .

آره... نه... نمیدونم...

اگه تو همچین موقعیتی گیر کردید و نمیدونید چی بگید، تو زبون ایتالیائی میتونید از کلمه ni استفاده کنید. ni  مفهومی بین sì و no داره.

در واقع رومانو پرودی (Romano Prodi) نخست وزیر سابق ایتالیا هم وقتی داشت درباره نپذیرفتن رفراندم، در مورد اوضاع وخیم اتحادیه اروپا در سال 2007، توسط هلند و فرانسه صحبت میکرد، از این کلمه استفاده کرد:

Occorre mettere tutti di fronte alla responsabilità, così non si può andare avanti, con i 'ni' o le mezze misure.

لازمه همه مسئولیت پذیر باشن، اینطوری نمیشه با ni یا اقدامات نصفه نیمه جلو رفت.

اگه رابطه تون با دوست دختر قبلیتون بخاطر بی وفائی، بی فکری یا ظلمی که اون در حقتون کرده، به هم خورده باشه، احیای دوباره اون چندان خوش آیند به نظر نمیاد!

حالا فرض کنید بعد از مدتی این دوست دختر قبلی، دوباره آفتابی بشه و انتظار داشته باشه رابطه قبلی رو باهاتون داشته باشه. چی بهش میگید؟!

شما رو نمیدونم اما ایتالیائیها احیای دوباره یه همچین رابطه عاشقانه ای رو با آشپزی که سعی داره یه کلم پخته مونده رو دوباره گرم کنه، مقایسه میکنن و بهش میگن: Cavoli riscaldati

پس شاید بهتر باشه از دوباره گرم کردن کلم پخته شده پرهیز کنید!

Una Bella Spaghettata

اگه گذرتون به يه پيتزا فروشي تو ايتاليا بيافته، يه منو دستتون ميدن كه معمولا خيلي طولانيه (2 الي 4 صفحه) .

اسم پتيزاها بسته به جائي كه ميريد متفاوته واسه همين تو منوها معمولا توضيح داده ميشه كه هر پيتزا از چه موادي ساخته شده، در غير اين صورت بهتره قبل از سفارش از گارسون سوال كنيد.

تو ايتاليا روي پيتزا چيزاي مختلفي ميريزن، بد نيست بجاي اونائيكه تا حالا باهاشون آشنا بوديد چيزاي ديگه رو هم يه امتحاني بكنيد. مثلا Pizza marinara مناسب كسائيه كه از غذاهاي دريائي خوششون مياد. اگه عاشق تخم مرغ هستيد ميتونيد پيتزاهائي سفارش بديد كه روش تخم مرغ زدن و اگه ميخايد كمي شيرينتر باشه ميتونيد نوع خامه دارشو (Panna) سفارش بديد و ...

سفارش دادن پيتزا آسونه. مثلا براي سفارش يه پيتزاي فلفل با سوسيس، بگيد:

 Una pizza peperoni e salsiccia!

نگران فلفلها نباشيد زياد تند نيستند، البته سوسيش اغلب گوشت خوكه، براي اطمينان بهتره قبلش سوال كنيد.

موقع سفارش ممكنه گارسون يه همچين سوالي بكنه:

Rossa o Bianca?

منظورش اينه كه روش سس گوجه بريزه يا نه! در ضمن لغتهاي زير رو هم بخاطر بسپريد، به كارتون مياد:

Salame كالباس (گوشت خوك يا گاو)

Salsiccia سوسيس

Wurstel هات داگ

Peperoni فلفل دلمه اي

Peperoncino  فلفل قرمز

اگه تو شهر ميلان (Milano) هستيد، رستورانهاي Giro pizza و Giro pasta بهترين انتخاب هستن. تو اين رستورانا يه مبلغ ثابت، حدود 10 يورو ميديد و بعد ميتونيد از هر چي دلتون ميخاد بخوريد و انواع مختلفي از پيتزا رو امتحان كنيد.

وقتی خورشید وسط آسمون میرسه و آسفالتای خیابون نرم میشه، خیلی سخته که از یه قاچ هندونه شیرین که حسابی خنک شده صرف نظر کنید .

هندونه با 93 درصد آب، آبدارترین میوه به شمار میاد. پتاسیم داره، یعنی همون چیزی که بدن موقع عرق ریختن از دست میده، همچنین ویتامینهای A و B و کالری بسیار کم (15 کالری تو هر گرم)، اونو به یه میوه ایده آل برای ماههای گرم تابستون تبدیل کرده .

مصریها هزاران سال پیش اونو تو آفریقا کشت میکردن، اما تنها زمان جنگهای صلیبی بود که به اروپا راه پیدا کرد (حدود 800 سال پیش).

این میوه وقتی به ایتالیا رسید اسمهای مختلفی پیدا کرد. تو شمال ایتالیا بهش گفتن آنگوریا (Anguria)، اما وقتی تا ناحیه توسکانی پائین میاید، باید بهش بگید کوکومرو (Cocomero). با اینحال تو جنوب ایتالیا مخصوصا تو ناپل مردم اونو به اسم ملون د آکوا (مشابه water melon  انگلیسی - Melone D'Acqua)، میشناسن .

ایتالیائیها با هندونه چیزای مختلفی درست میکنن. تو منوی رستورانا انواع مختلفی از شربت، مربا، بستنی و ژله که با هندونه درست شده رو میتونید پیدا کنید، مثلا:

Sorbetto di Anguria

Anguria al Curry

Anguria Imbrigà col Gelato

Gelatina D'Anguria

Marmellata di Cocomero

البته با هندونه کارای دیگه هم میکنن. مثل این عکس پائینیه . اگه خواستید نمونه های دیگه ای ببینید، یه سر  به این سایت بزنید.

همه ساله تو ایتالیا حدود 100 میلیون هندونه کشت میشه که از ماه می (اردیبهشت) سر و کله اش تو مغازه ها پیدا میشه و تا اوایل ماه سپتامبر (اواسط شهریور) هم اونجا میمونه. پس تا فصل هندونه تموم نشده، برید و از خوردنش لذت ببرید .

تو زبون ایتالیایی واسه گفتن هیچوقت، یه راه ساده هست Mai. اما گاهی اوقات موقعیت ایجاب میکنه که این  منظور رو با خلاقیت بیشتر و حتی به صورت طعنه بیان کنیم. عباراتی برای اینکار تو زبون ایتالیایی هست که در ادامه چندتا شو باهم مرور میکنیم .

Un domani ( یه فردایی)، یعنی زمانی که هیچوقت نمیاد.

Ad ogni morte di papa ( موقع مرگ هر پاپ )، یعنی زمانی که به ندرت پیش میاد.

و در نهایت Alle calende greche.

تو تقویم باستانی رمی، کلمه Calende به اولین روز هر ماه اشاره میکنه، واسه همین جمله Alle calende greche ( اول هر ماه یونانی )، تاریخیه که هیچوقت نمیرسه، چون این کلمه تو تقویم یونانیها وجود نداشته .

از تمام اینا گذشته روز مقدس مشهور ایتالیایها، Il giorno di San Mai ( روز سنت هیچوقت)، رو فراموش نکنید. این عبارت هم اشاره به اتفاقی میکنه که هیچوقت پیش نمیاد، مثل وقت گل نی!

یاد گرفتن کلمات زشت یه زبون خارجی همیشه یه مقدار محرمانه بوده. کسیکه داره زبونی رو یاد میگیره واسه یاد گرفتن این کلمات بعد کلاس با خجالت، صدای آهسته، چشمک و اشاره سوالشو از معلمش میپرسه یا میگرده از یه جا کتاب ممنوعه ای در این مورد پیدا کنه .

زبون ایتالیائی تو چند دهه اخیر تغییرات زیادی داشته. میخواید باور کنید یا نه، به گفته یه دوست مسن ایتالیایی حدود 100 سال پیش استفاده از کلمات زیر زشت و ممنوع بود :

Gabinetto (مستراح)
Sesso (س ک س)
Goduria (لذت جنسی)
Far Sesso (س ک س داشتن)
Escrementi (مدفوع)
Vomitare (استفراغ کردن)
Piedi (پا، پائین تنه)
Gambe (ساق پا، پاچه جلو)
Puttana (زن هرزه)
Sedere (باسن)

اون میگه: " اون روزا مردم برای بیان این موضوعات سعی میکردن از کلمات بهتری استفاده کنن. مثلا Dormire Con (خوابیدن با) برای س ک س  داشتن، یا Una Di Quelle ( یکی از اونا) برای فاحشه ها. با اینحال اگه میدیدن خانوما با شنیدن این کلمات هم ابرو درهم میکنن، فورا موضوع رو تموم میکردن... وقتی جون بودم اصلا فکرشم نمیکردم که کلمه Merda (گه) رو جلوی مادرم به کار ببرم، اما امروزه این کلمه از اصوات رایج تو مکالمات روزمره مه!"

زبون ایتالیایی رو همینطور که هست باید بپذیرید. به عبارت دیگه اگه بخاید مثل یه ایتالیایی واقعی رفتار کنید دونستن این کلمات از واجباته. شاید بد نباشه یه نگاهی به کتاب فرهنگ پنهان زبان ایتالیایی بندازید یا این پوستر رو تماشا کنید .

وقتی که وضعیت simpatico (دوست داشتنی) نیست، گاهی اوقات ممکنه وادارشید داد بزنید: Va' all'inferno  (برو به جهنم)!

موقع فحش دادن به زبون ایتالیایی باید تو استفاده از کلمات دقت زیادی بکنید. بکار بردن بعضی از عبارات میتونه پاسخی بیش از درهم کشیدن ابرو داشته باشه و شما رو با یه مشت مواجه کنه و در عین حال بعضی از اونا برخلاف تصور چندان پراهمیت نباشه. مثلا همین عبارت برو به جهنم، ممکنه برای انگلیسی زبونا خیلی ثقیل باشه اما تو زبون ایتالیایی فحش چندان تندی محسوب نمیشه. مگه نه اینکه دانته آلیگیری (Dante alighieri) برای نوشتن کتاب کمدی الهی به جهنم رفته بود؟! پس بهتره این ناسزاها رو یه طبقه بندی بکنیم تا تو موارد مناسب خودش بکار ببریم. از همکاری دوستان دست اندرکار استقبال میشه :

ناسزاهای ملایم:

Va' a quel Paese
Va' a ranare
Va' al diavolo
Va' all'inferno
Va' in mona (رایج در ونیز)
Vaffambagno

ناسزاهای متوسط:

Vaffantasca

ناسزاهای تند:

Va' a farti fottere
Va' a dar via 'l culo (رایج در شمال ایتالیا)
Vaffanculo

مواقعی پیش میاد که grazie tante جواب نمیده و باید با جملات اینچنینی با بی ادبا برخورد کرد:

Ma Lei cafone ci è nato/nata, o ci è diventato/diventata?

شما از بچگی بی ادب بودید یا تازه گیا بی ادب شدید؟

بعدش هم با یه Sparisca! (گم شو!) یا La smetta! La prego di smettere! (تمومش کن! خواهش میکنم تمومش کن!) بسته به طرفتون ردش کنید بره .

به خوندن ادامه بدید تا اگه یه نفر تو صف fermata del autobus (ایستگاه اتوبوس) پرید جلوتون بتونید بهش بگید:

Scusi, ma in fila c'ero prima io!

ببخشید، اما من اول صف بودم!

یا

Guardi che la fila inizia lì, non qui.

نگاه کن صف اونجا شروع میشه نه اینجا.

ایتالیائیها برخلاف بقیه اروپائیها و آمریکائیها، خودمونی هستند و زیاد مقید به حفظ فاصله با شما نیستند. سوار یه اتوبوس شهری بشید تا منظورمو بفهمید. میشه گفت تو این زمینه زیاد با ایرانیا تفاوتی ندارن .

اگه تو این موقعیتا یه نفر زیادی خودشو به شما چسبونده بود میتونید بگید:

Scusi, ma è proprio necessario che Lei si trovi così vicino/vicina?

ببخشید، واقعا لازمه که شما اینقدر نزدیک باشید؟

هرچند این موضوع اغلب جواب نمیده و در مقابل عصبانیت شما اونا همیجوری فقط نگاتون میکنن . شاید بهتر باشه با یه le spiace...?، کنایه بزنید تا طرف خودشو جمع کنه .

- اگه کسی واسه دعوا بهتون گفت بریرم بیرون (ci vediamo fuori)، شما در جواب میتونید بگید:

Fuori ci va Lei, io sto benissimo qui.

شما برو بیرون، من اینجا راحتم .

- اگه کسانی تو سینما وسط فیلم همش حرف میزدندن، میتونید بهشون بگید:

Guardate che abbiamo pagato anche noi per vedere il film. Se non vi va di vederlo, andatevene a casa.

نگاه کنید، ما واسه دیدن فیلم پول دادیم. اگه نمیخاید تماشاش کنید، برید خونه.

- اگه یه خانومی تو صف سوپرمارکت پرید اومد جلو و اثاث شما رو کنار زد،  بهش بگید:

Ma come si permette? Guardi che adesso faccio venire la direzione! Poi vedremo.

چطور به خودت اجازه میدی؟ نگاه کن، الان مدیر رو خبر میکنم! اونوقت میبینی (یه من ماست چقدر کره داره) !

تو تمام این موارد حواستون باشه که طرفتون زیادی گنده تر از خودتون نباشه که تو دردسر بیافتید .

خونه هاي ايتاليايي انواع مختلفي دارن از كوچيك بگير تا بزرگ. ويلاها و مكانهاي  (Palazzi)، باقي مونده از زمان رنسانس، كه عمدتا توسط پاپها، دوكها و تجار ثروتمند ساخته شده، خونه هاي كشاورزي (Case coloniche) تو منطقه توسكاني، خونه هاي كلبه اي تو آلپ و آپارتمانهاي مدرن تو شهرهاي بزرگي مثل رم، ميلان و ناپل.

اگه يادتون باشه، قبلا يادي از شهر آلبرو بللو (Alberobello) تو جنوب ايتاليا كرده بوديم كه كلبه هاي كله قندي سفيدش به نام I trulli، كه يادگار قرنها پيش هستند معروفه.

همچنين از پنج شهر Le Cinque terre تو سواحل آمالفيتانا (Costa amalfitana) براتون نوشته بودم. تو بقيه شهرهاي ساحلي ايتاليا هم خونه ها، روي دامنه تپه ها به طرف درياي مديترانه لم دادن.

مهم نيست چه خونه اي مد نظرتون باشه، اونچه تو همه اين خونه ها وجود داره، گرمي و مهمون نوازي ايتاليايهاست .

زنگمو بزن

Campanilismo كه از كلمه Campanile (برج ناقوس كليسا) گرفته شده، عبارتيه كه به وابستگي قومي و منطقه اي ايتاليايها اشاره داره. براي قرنها شبه جزيره ايتاليا، تركيبي از نواحي مستقلي بوده با لهجه ها، فرهنگها و علاقه منديهاي مخصوص به خودشون.

حتي امروزه هم ايتالياييها در درجه اول همديگه رو اول از محل تولد، بعد ناحيه و در آخر از شمالي يا جنوبي بودن شناسايي ميكنن .

La Casa Bianca

واسه يه مرد ايتاليايي خونه، قلعه اون محسوب ميشه. خونه جائيه كه دل اونجاست! ضرب المثلهاي زيادي در رابطه با خونه تو زبون ايتاليايي وجود داره. مثلا:

A casa del ladro non si ruba. خونه دزد رو دزد نميزنه.

Antonio è di casa. آنتونيو از خودمونه. مثل يه فرد از خانواده اس.

Tutto casa e famiglia. اشاره به اينكه فكر كن همه خونه ها، خونه خودت، و خانواده خودتن.

Non sapere neanche dove stia di casa. اشاره به كسي كه از كوچكترين چيز هم اطلاعي نداره.

metter su casa. اشاره به خونه ساختن و يه جايي موندگار شدن.

فقط دستپخت مامان

Casalinga به كدبانوي خونه ميگن و اصطلاحيه كه واسه يه دستپخت ساده و بي تكلف هم بكار ميره. رستورانهاي ايتاليايي واسه تبليغات از غذاشون به عنوان  la cucina casalinga به معني غذاي خونگي ياد ميكنن .

چندتا لغت درباره خونه

حالا كه صحبت خونه شد، بد نيست يه چندتا لغت در اين مورد هم ياد بگيريم :

تعداد ايتاليايهايي كه تو خونشون فقط يه تلفن دارن كم نيست. اغلب خانواده ها به بيش از يه تلفن احتياجي ندارن چون ايتالياييها ترجيح ميدن همديگه رو تو ميدون شهر يا رستوران ببين. از طرف ديگه چون نرخ ماليات رو telefonini (گوشيهاي موبايل) يك سوم، تلفن هاي ثابت هست، اكثر ايتالياييها موبايلو ترجيح ميدن .

اگه تو ايتاليا خواستيد تلفني بزنيد، يه راهش اينه كه يه گوشي موبايل اعتباري اجاره كنيد. از ساعت 8:30 شب به بعد هم قيمتها ارزونتر حساب ميشه. در عين حال ميتونيد از telefono pubblico (تلفن عمومي) هم استفاده كنيد. تلفنهاي عمومي ايتاليا يا سكه ايند، يا كارتي يا هردوش.

scheda telefonica  (كارت تلفن) رو ميتونيد از la tabaccheria (سيگار فروشي)  يا café (رستوران)، بخريد. اين كارتها معمولا 5 يا 10 يورو اعتبار دارن. وقتي يه telefono pubblico  پيدا كرديد،  گوشه سمت چپ، كارت رو كه مشخص شده ببريد و كارت رو بذاريد تو دستگاه. نمايشگر تلفن مبلغ اعتبار كارت رو نشون ميده. حالا شماره دلخواهتونو بگيريد.

كلمات زير اغلب تو مكالمات تلفني استفاده ميشن:

اگه بخايد مثل يه ايتاليايي صحبت كنيد، توجه كنيد كه تو تلفظ اغلب كلمات، رو بخش ماقبل آخر بيشتر تاكيد ميشه. گاهي اوقات وقتي كسي رو با لقبش صدا ميزنيد، e آخر حذف ميشه، اما اين موضوع تغييري تو تلفظ بخش تاكيد شده نميده. مثلا Dottore كه ميشه مثلا Dottor Nardi يا Professore كه ميشه Professor Pace.

اگه قرار باشه تاكيد رو بخش صدادار آخر يه كلمه اعمال بشه، اين نكته با يه آكسان رو حرف مورد نظر نشون داده ميشه. مثلا: cioè (يعني، مثلا) يا città (شهر).

به طور كلي بخاطر بسپريد حروف e يا o تو قسمتي از كلمه هستن كه روش تاكيد ميشه و آكسان فقط در مورد چندتا كلمه يه بخشي استفاده ميشه تا اونا رو از كلمات مشابه اما با معني متفاوت، جدا كنه.

Bravissimo!، حالا ياد گرفتيد كه چطور تلفن بزنيد و با مردم صحبت كنيد. الان شما هم ميتونيد مثل اكثر ايتاليايها، در حاليكه موبايلو به گوشتون چسبونديد و تو خيابون راه ميريد، وقايع روزمره رو پشت تلفن تعريف كنيد، بدون اينكه نگران تلفظ كلمات ايتاليايي باشيد.

اما مواقعي پيش مياد كه طرف اونور خط متوجه حرفتون نميشه، در عين حال لازمه كه منظور خودتونو برسونيد، چون در غير اين صورت ممكنه بليطهاي شب افتتاحيه لا اسكالا (La Scala) رو از دست بديد !

تو اين مواقع ميتونيد از alfabeto fonetico (الفباي صوتي) استفاده كنيد.

Ancona, Bologna, Catania

""Alpha Bravo Charlie عبارتيه كه انگليسي زبونا زياد استفاده ميكنن. اين عبارت تو ارتش وقتي كه ارتباط دچار مشكل ميشه واسه بيان حروف ABC استفاده ميشه. پشت تلفن هم از اين عبارات واسه اسپل كردن كلمات استفاده ميشه.

تو ايتاليا اگه بخايد كلمه اي رو هجي كنيد، به طور معمول از اسم شهرها استفاده ميشه. البته ليست شهرها ثابت نيست، مثلا ميشه بجاي "Catania" از "Como"، "Capri" يا هر مكان شناخته شده ديگه اي استفاده كرد، مهم اينه كه از حروف و كلماتي كه باعث ايجاد اشتباه ميشه، دوري كرد.

ليست الفباي صوتي ايتاليايي:

A come Ancona
B come Bologna
C come Catania (Como)
D come Domodossola
E come Empoli (Enna)
F come Firenze
G come Genova
H come Hotel (acca)
I come Imola
J come jolly (جوكر ورق بازي)
K come Kursaal (kappa)
L come Livorno
M come Milano
N come Napoli
O come Otranto
P come Padova (Palermo o Pisa)
Q come Quadro
R come Roma
S come Savona (Sassari o Siena)
T come Torino
U come Udine
V come Verona (Venezia)
W come Washington (Wagner)
X come ics/xeres (xilofono)
Y come ipsilon (York o yacht)
Z come Zara (Zurigo o zeta)

چندتا مثال:

- Mi dispiace, non ho capito. Per favore, puo' dirmi il suo nome lettera per lettera usando le citta' d'italia? Per esempio, A come Ancona, B come Bari. Grazie.

- ببخشيد، متوجه نشدم. ميشه لطفا اسمتونو حرف به حرف با استفاده از شهرهاي ايتاليايي بگيد؟ مثلا، A مثل Ancona، B مثل Bari. ممنونم.

يا خلاصه تر:

- Puo' pronunciare/elencare il suo nome lettera per lettera per favore?

- ميشه لطفا اسمتونو حرف به حرف تلفظ كنيد؟

- Mi dice come si scrive il suo nome, per favore?

- بهم بگيد چطور اسمتونو مينويسيد، لطفا؟

بازم خلاصه تر:

- Le sillabo il mio nome con le città…

- اسممو با اسم شهرها هجي ميكنم...

Pesce d'Aprile

مثل اغلب کشورهای دیگه، تو ایتالیا هم روز اول آوریل، روز دروغگویی و سرکار گذاشتن مردمه . تو کشور خودمونم چند سالیه این موضوع به اسم دروغ سیزده بدر مرسوم شده .

منشاء این رسم و رسوم مشخص نیست. تو این روز بچه های ایتالیایی  با کاغذ یه ماهی کوچیک (pesciolino) درست میکنن و با نوار چسبی، چیزی، دزدکی میچسبونن پشت همشاگردیشون. به اون بنده خدا میگن، ماهی آوریل ( pesce d'Aprile )، که منظورشون در واقع احمق ماه آوریل هست .

بچه ها به مسخره به هم میگن:

بعد کلی سر به سر طرف میذارن .

بزرگترها شوخیها و دروغهای جدی تری مطرح میکنن. مثلا میگن وزارت کشور اعلام کرده مریخی ها حمله کردن :

حالا چرا ماهی؟

دور تا دور ایتالیا رو آب گرفته. پس عجیب نیست اگه میبینید که ماهی تو فرهنگ ایتالیایها نفوذ زیادی کرده. بیایید چندتا ضرب المثل رو باهم مرور کنیم:

buttarsi a pesce

واسه ماهی شیرجه زدن. یعنی با شور حرارت کاری رو آغازکردن.

chi dorme non piglia pesce

هرکی خواب بمونه ماهی گیرش نمیاد. به عبارتی سحرخیز باش تا کامروا شوی!

i pesci grossi mangiano i piccini

ماهی بزرگ، کوچیکارو میخوره.

non sapere che pesci pigliare

ماهیگیری بلد نیست. به عبارت دیگه بلد نیست چیکار کنه .

pesce grosso

ماهی بزرگ به معنی شخص مهم و آدم کله گنده

trattare a pesci in faccia

اهانت و بدرفتاری کردن

un pesce fuor d'acqua

ماهی بیرون از آب

un pesce lesso

ماهی آب پز. به آدم اخمو و بد عنق میگن .

عشاق معروف زيادي رو تو تاريخ ايتاليا ميتونيد پيدا كنيد:

پائولو و فرانچسكاي ناكام كه تو كتاب كمدي الهي دانته داستانشون اومده، رومئو و ژوليت، دو عاشق جوان ورونائي (Verona) كه مشهورترين كار شكسپير هست و همچنين رنتزو و لوكا، تو داستان ازدواج وعده داده شده(I Promessi Sposi) نوشته آلساندرو مانتزوني (Alessandro Manzoni) در سال 27- 1825، كه بعد از گذروندن موانع و مشكلات زياد موفق ميشن باهم ازدواج كنن و...

با اين همه داستانهاي عشقي و رمانتيك طبيعيه كه ايتاليا سرزمين عاشقان (romance) ناميده بشه و روز ولنتاين با شور اشتياق زيادي توش جشن گرفته بشه .

افسانه و واقعيت

گرچه ايتاليا سرزمين عشاقه، اما متاسفانه مشابه جشنهايي مثل هالوين (Halloween) و روزمادر، روز ولنتاين هم تبديل به جشني وارداتي از آمريكا شده. il giorno della festa degli innamorati تو ايتاليا مخصوص زوجها و عاشقاس، بچه ها و اعضاي خانواده تو اين روز به هم هديه نميدن. اما تو سالهاي اخير  سوداگران آمريكايي كه واردكننده شكلاتها، لباسها، كارتهاي ولنتاين و محصولات ديگه اي كه به نوعي مبلغ موضوعات جنسي هستند، بسياري از رسم و رسومات رو تغيير دادن .

واسه عاشقان ایتالیایی، 14 فوريه (25 بهمن)، روز شهادت سن والنتينو (San Valentino)، روز بخصوصي واسه نشون دادن علاقه به معشوقشون هست. دم غروبي دوتا زوج معمولا واسه شام به پيتزا فروشي (pizzeria) يا رستوران (ristorante) ميرن.

Baci Perugina

به نظر عجيبه كه سنت ولنتاين كه مظهر عصمت و پاكيه به قديس عشاق تبديل بشه. سابقه تاريخي اين موضوع به دو صورت نقل شده. زمان امپراطوري كلاديوس دوم (Claudius II) در رم، ازدواج براي سربازان ممنوع بود. كشيشي به نام ولنتاين بي توجه به اين قانون جوانان رو به عقد و زناشويي هم در مياورد. به همين دليل دستگير ميشه و 14 فوريه اعدام ميشه...

روايت ديگه ميگه كه تو سال 1465 پاپ پاوئول دوم (Pope Paul II) دستور ميده كه جهت ازدواج زنان فقير، هدايايي بهشون داده بشه كه اولين بار اينكار روز 14 فوريه انجام ميشه و سنت ولنتاين قديس كه اين روز رو جشن ميگيره به عنوان محافظ عشاق شناخته ميشه .

زبون ايتاليايي تو زمينه عشق و عاشقي زبون بسيار غني هست. براي آشنايي بيشتر توصيه ميكنم از پست دوستت دارم به سبك ايتاليايي ديدن كنيد تا با بعضي از اين frasi d'amore ها آشنا بشيد .

جايگاه ولنتاين در ايران

تو وضعيت امروزي كه مردم ما بهانه هاي كمي واسه خوشحال بودن دارن، جشن گرفتن به هر بهونه اي غنيمته، هرچند كه مثل سن ولنتاين وارداتي باشه. با اين حال بدونيد كه تو تقويم ايرانيا روز 29 بهمن (سپندارمذگان) به عنوان روز عشاق، يه سابقه چندين هزارساله داره. انتخاب با خودتونه يا اين يا اون. اگه وضعتون خوبه هردوش، چرا كه نه .

کريسمس تو ايتاليا رسم و رسومات زيادي داره و يکي از اونا پرزپه (Presepe) هست. پرزپه به معني گهواره بچه و آخوره، اما امروزه به عنوان ماکت اصطبلي که توش عيسي مسيح به دنيا اومده شناخته ميشه.

رسم و رسوم ساخت اين ماکتها به قرن 13 برميگرده. گرچه سنت فرانسیس آسیزی که تو بحث استيگماتا در موردش صحبت کرديم، اولين کسي نيست که اين کار رو کرده اما کسيه که به توسعه اون کمک زيادي کرده. اواسط دسامبر 1223، تو يه غار طبيعي شهر گرچو (Greccio)، اون اين صحنه اصطبل رو باز سازي ميکنه و همراه با بقيه در کنارش مراسم عشاي رباني شب عيد رو به جا مياره.

از معجزات و شفا پيدا کردن مريضا تو اين مراسم، داستانها و روايتهاي زياد نقل شده.

نمايشگاهها و موزه هاي زيادي رو ميتونيد تو ايتاليا پيدا کنيد که با صدها ماکت و شکلهاي مکانيزه، تنها به موضوع پرزپه پرداختند. در واقع ميشه گفت که موضوع پرزپه تو ايتاليا يه هنر موروثيه که ريشه تو مذهب، فرهنگ، زبون و داستانهاي تاريخي داره.

تو ايتاليا سبک و مواد مصرفي تو ساخت اين ماکتها، بنا به موقعيتهاي جغرافيايي و تاريخي متفاوته. مثلا تو پرزپه هاي سيسيلي، از مرجان، صدف، استخون و عاج فيل، سنگ مرمر و مواد دريايي ديگه استفاده ميشه، اما تو پرزپه هاي رومي، از درختهاي کاج و زيتون و کانالهاي آب باستاني که نشون دهنده منظره هاي روم باستانه استفاده ميکنن.

تو ناپل ساخت اين صحنه ها (Fare il presepe) يه هنر واقعي و جدي به شمار مياد. صحنه هايي با جزئيات فراوان و پر از مشخصه هاي ريز که داستانهاي انجيل رو شرح ميدن، توسط استادکاران با  چوب و سفال نه تنها براي کليسا، بلکه براي خونه هاي اعيان و اشراف ساخته ميشه.

Via San Gregorio Armeno

خيابون باريک سن گرگوريو آرمنو (Via San Gregorio Armeno) وسط شهر ناپل، پر از مغازه هاييکه که پشت ويتريناي رنگارنگشون ميتونيد انواع و اقسام اين صحنه ها رو ببينيد. گذشته از اون تو موزه ملي سن مارتينوي ناپل (Museo Nazionale di San Martino) تو قسمت Il Presepe Cuciniello ميتونيد کلکسيوني از مجسمه هاي چوپونا، فرشته ها و حيوانات رو که متعلق به قرن 17 هستند رو ببينيد.

اوقات کريسمس تو واتيکان سيتي ، يه پرزپه بزرگ و باشکوه، تو ميدون سن پيترو (Piazza San Pietro)  برپا ميشه.

گذشته از همه اينها تو ايتاليا شما ميتونيد پرزپه هاي زنده رو هم ببينيد! تو اين پرزپه ها، هنرمندا با حيوانات مختلف، صحنه هاي ميلاد رو بازسازي ميکنن .

ماه دسامبر شروع شده و مردم ايتاليا هم مثل اغلب مردم نقاط ديگه دنيا، دارن خودشونو واسه ايام کريسمس ْآماده ميکنن و باز جملاتي مثل کريسمس مبارک ( Buon Natale!  ) يا سال نو مبارک (Felice Anno Nuovo!)، داره دوباره سر زبونا ميافته. اگه موافقيد بياييد باهم يه مروري به آداب و رسوم مردم ايتاليا تو اين ايام داشته باشيم .

Regali di Natale

کادوهاي کريسمس

اغلب ايتاليايها کادوهاشونو صبح روز کريسمس يا بعد از ناهار باز ميکنن، هرچند بعضي ها تا روز epifania يعني ظهور حضرت عيسي (ع)، روز 6 ژانويه صبر ميکنن .

اگه بچه ها طي سال خوب بوده باشن يه la calza (جوراب) رنگي بلند، پر از  i dolciumi(شکلات و شيريني) جايزه ميگيرن اما اگه تو جورابشون il carbone (ذغال) باشه که از شکر سياه درست شده، معلومه که اصلا بچه خوبي نبودن !

بر خلاف کشورهاي ديگه تو ايتاليا اين بابا نوئل (Santa Claus) نيست که واسه بچه ها هديه مياره، بجاش جادوگر مهربوني به نام بفانا (La Befana )، واسه بچه ها هديه و شيرينيجات مياره.

تو ونيز و من توا (Mantova) بجاي همه اينا، سانتا لوچياس که (Santa Lucia) زحمت هديه اوردنو ميکشه.

Gesu' Bambino

نا گفته نمونه که تو بعضي مناطق به عيسي کودک (Gesu' Bambino) معتقدند. با تمام اين احوال امروزه تقريبا 90 درصد ايتالياييها به بابا نوئل(Babbo Natale) هم اعتقاد دارن .

Cibi e Bevande

غذا و نوشيدني

اساس روز کريسمس تو ايتاليا، خانواده، عشق و غذاست (la famiglia, l'amore e il cibo)!

غذاي جشنهاي ايتاليايي، تو هر ناحيه متفاوته، هرچند چيزاي مشترکي هم دارن. رسم کاتوليکها اينه که شب عيد گوشت نخورن، واسه همين تو مهمونيهاي کريسمس اغلب ماهي سرو ميشه. بعضي خانواده ها ممکنه بيش از 20 نوع غذاي دريايي آماده کنن! تو رم و جنوب ايتاليا کاپيتونه (il capitone) که از مارماهي سرخ شده درست ميشه، يکي از غذاهاي مورد علاقه اس.

ايتالياييها واسه مراسم عشاي رباني نيمه شب 24 و 25 دسامبر ، به کليساها ميرن.

ايتالياييها واسه ناهار (il pranzo) روز کريسمس اهميت زيادي قائلند و تا ميتونن کشش ميدن.

غذاهاي لذيذي مثل نون برشته با جيگر (crostini)، سوپ رشته فرنگي (tortellini) با آب جوجه و سوپ معمولي (brodo)، همراه با خوراک پاچه خوک (lo zampone)، يا کوتکينو (il cotechino) که سوسيس خوک هست، از غذاهاي رايج شمال ايتاليا هستن. البته اين خوراکها با گوشت بره (l'agnello) و مخلفاتي مثل پوره سيب زميني و عدسي (lenticchie) هم پخته ميشن. ترتلليني، کوتکينو و لنتي کيه تو ليست شام شب عيد هم حضور دارن.

il torrone

از دسرهاي شيرين ايتاليايي هم ميشه به نان بادامي (il torrone) و  پنت تونه (il panettone)، يه کيک سبک ميلاني که با ميوه ها و انگورهاي شيرين شده پر شده، اشاره کرد.

pandoro                                                    panettone

کيک اصلي روز کريسمس هم که بهش پندورو  (il pandoro) ميگن، نون طلايي داره و شبيه همين کيک ميلانيه با اين تفاوت که توش از اون ميوه هاي شيرين شده نداره.

يه مدل کيک ديگه به نام پن فورته (il panforte) که از نون زنجبيلي، فندق، بادوم و عسل درست شده هم رايجه. در حقيقت بيشتر شيرينجات کريسمس، فندق و بادوم دارن، چون طبق عقايد قديمي خوردن اين چيزا به توليد مثل کمک ميکنه و باعث افزايش جمعيت و خانواده ميشه.

Abitudine Curiose

آداب و رسوم ويژه

تو بيشتر شهرهاي کوچيک، صحنه هاي کوچيکي از محل تولد حضرت عيسي (ع) درست ميشه و چند نفر هم نقش کاسباي قديمي، مثل چاقو تيز کني و زين سازي رو بازي ميکنن.

فلوت زنا (zampognari) با ني انبون و فلوت و قره ني، ترانه هاي کريسمس رو اجرا ميکنن.

نوازنده هاي دوره گرد،  تو مناطقي مثل آبروتزو (Abruzzo) و کالابريا (Calabria) با ژاکتهاي قرمز روشن و کلاهاي لبه پهن کاکل قرمزي از کوهستانا پايين ميان. تو رم اين نوازنده ها رو ميتونيد تو بازارهاي کريسمس ميدان باستاني ناونا (Piazza Navona) روي پله هاي اسپانيايي يا ورودي ميدان سنت پيتر ببينيد.

Canto di Natale

سرود کريسمس

Astro del Ciel’ يا ستاره آسمان، يکي از سرودهاي رايج ايام کريسمس تو ايتالياس که توجهتونو به متنش جلب ميکنم.

Astro del ciel, Pargol divin, mite Agnello Redentor!
Tu che i Vati da lungi sognar, tu che angeliche voci nunziar,
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Astro del ciel, Pargol divin, mite Agnello Redentor!
Tu di stirpe regale decor, Tu virgineo, mistico fior,
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Astro del ciel, Pargol divin, mite Agnello Redentor!
Tu disceso a scontare l'error, Tu sol nato a parlare d'amor,
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!

از اونجائيکه بحث نامگذاري به سبک ايتاليايي  مورد استقبال دوستان واقع شد، گفتم بد نيست در مورد اسم خانوادگيه ايتالياييها هم مطلبي داشته باشيم. اگه ميخواهيد از روي اسم خانوادگي يه ايتاليايي اسم پدري، شغل، محل زندگي يا شمالي جنوبي بودنشو حدس بزنيد، اين پست رو تا ته بخونيد .

اسم خانوادگي ايتالياييها رو ميشه به چهار گروه عمده تقسيم کرد:

• گرفته شده از اسم پدر، مثل پيترو دي آلبرتو (Pietro Di Alberto) يعني پيترو پسر آلبرتو

• گرفته شده از شغل و پيشه، يعني اسمايي که بر اساس شغل طرف انتخاب شدن. مثلا جوواني کنتادينو (Giovanni Contadino) به معني جوواني کشاورز

• اسامي توصيفي، هم اسمهايي هستند که از صفت اشخاص گرفته شدن، مثل فرانچسکو باسسو (Francesco Basso) يعني فرانچسکو قد کوتاه

• اسامي منطقه اي، اين اسمها هم براساس منطقه يا شهري که فرد توش زندگي ميکنه يا ميکرده، ساخته شدن. مثلا ماريا رومانو (Maria Romano) مارياي رومي

گذشته از اين تقسيم بنديها، طرز تلفظ اين اسمها تو مناطق مختلف فرق ميکنه. مثلا ريسسو و روسسو (Risso e Russo) جفتشون به يه معني هستند، اما اوليه تو شمال ايتاليا معموله در حالي که دومي ريشه تو جنوب ايتاليا داره.

هرچند اين موضوع کلي نيست اما بهتره بدونيد اسم فاميلهايي که با o تموم ميشه معمولا مال جنوب هستن، اما اونايي که به i ختم ميشن، اغلب شماليند .

پيشوندها و پسوندها

خيلي از اسامي خانوادگي ايتاليايي اساسا ريشه يکساني دارن اما با پيشوندها و پسوندهاي مختلفي ترکيب ميشن و معنيشون تغيير ميکنه. مثلا اغلب ايتالياييها براي اينکه اسمها خودمونيتر و باصطلاح عاطفي تر و عزيزتر بشه، پسوندهايي به اونا اضافه ميکنن که اونا رو کوچيک ميکنه. مثلا اسمهاي زيادي پيدا ميکنيد که ته اشون -ini, -ino, -etti, -etto, -ello و  -illoاضافه شده و معني اسمو کوچيک ميکنه.

البته کم نيستند افرادي که از پسوندهايي مثل -accio استفاده ميکنند که معني اسمها رو بزرگ (البته بعضي وقتها به معني بد و کثيف) ميکنه. اسمهايي هم که پسوند –ucci دارن از همين دسته اند، به معني " زاده " يا از نسل فلان ...

di يکي از پيشوندهاييه که به اسم فاميل اضافه ميشه و معني " از "  رو ميده يا نشون ميده که از اسم پدر مشتق شده. مثلا di Benedetto يعني پسر بندت تو، يا di Giovanni پسر جوواني.

اين پيشوند همراه با da واسه نسبت دادن محل زندگي هم بکار ميره. مثلا اسم خانوادگي داوينچي (da Vinci) يعني کسي که اهل وينچي هست.

گذشته از اين دو پيشوند دوتا پيشوند ديگه هم هست که واسه جدا کردن دوتا اسم استفاده ميشه. "la"  و "lo" .

مثلا Giovanni la Fabro، مثل دو اسميهاي فارسي عليرضا و ...، اگه اسم دوم اسم فاميل باشه از lo استفاده ميشه. مثلا ممکنه نام خانوادگي کسي " گرکو " باشه که در اين حالت به صورت lo Greco نوشته ميشه.

تو بعضي از مناطق که، اسم و فاميلهاي مشابه هم زياده، معمولا با يه کلمه و صفت اضافه، طرف رو معرفي ميکنن و واسه اينکار قبل از اون يکي از کلمه هاي    detto, vulgo يا dit ميذارن.

به گفته پيروز عزيز امروزه تو ايتاليا اسامي خانوادگي عجيبي هم رايج شده. چيزايي مثل Cavalli, Gatti  و Agnelli يعني اسم حيونا ( اسب، گربه و بره). يا اسمهاي رنگي مثل Neri, Bianchi و Rossi (سياه، سفيد و قرمز)

گذشته از اين موارد، براي آشنايي بيشتر، در ادامه من بيست اسم خانوادگي رو که به ترتيب رايجترين اسامي تو ايتاليا  هستند رو براتون مينويسم : 

La bella figura

درست همون موقع كه وارد مرز ايتاليا ميشيد، يونيفرم كارابينيري ها (carabinieri – پليسهاي ايتاليا) و سربازاشون توجهتونو جلب ميكنه... لباساشون عاليه و به نظر ميرسه طرح و رنگشونو يه طراح لباس صحنه انتخاب كرده . اين خوش لباسي در مورد اكثر ايتالياييها صدق ميكنه.

ايتالياييها شدید دنبال مارك و اتيكت هستن. هرچيزي مارك بهتر و گرون تري داشته باشه، بيشتر مورد علاقه اشون هست... خب وقتي يكي تو خونه پدر و مادرش زندگي ميكنه و بابت خرج خونه و غذاش نگرانيي نداره، مسلمه كه با يه حقوق متوسط هم ميتونه لباسهاي گرونقيمت بخره.

پوشيدن لباسي كه با بند و بساط جانبيش حدود 2000 يورو درمياد، اونوم فقط براي گشت و گذار ساده دم غروبي، چندان چيز غير طبيعي نيست!

لا بلا فيگورا (La bella figura) از نظر لغوي معني شكل زيبا رو ميده، اما در واقع منظور ارائه يك ظاهر زيبا از خوده. گذشته از ارائه يه ظاهر زيبا، La bella figura شامل رفتار مناسب، انجام  عكس العمل مناسب و رفتار درست تحت شرايط مشخص هم ميشه. La bella figura رو همه جاي زندگي ايتاليايي ميتونيد ببينيد كه به نظر ريشه در سابقه ديرين ايتالياييها در ارائه هنرهاي ظريف داره.

بهترين جا براي ديدن ايتالياييهاي شيك پوش خيابون ويا مونت ناپلئونه (Via Montenapoleone) يا ويا دلا اسپيگا (Via della Spiga) تو ميلان هست. اينجا محلهايي كه شما توش ميتونيد، مدلهاي روز، ستاره هاي سينما، آمريكاييهاي پولدار و امثالهم رو ببينيد.

تو رم شما ميتونيد تو يكي از رستورانهاي كنار پياده رو خيابون ونه تو (Via Veneto) بشينيد و رهگذرا رو  نگاه كنيد، انگار كه تو سينما نشستيد و ميتونيد مردمي رو ببينيد كه تركيب لباس، كلاه و كفششون از همه لحاظ، رنگ و طرح، كاملا درست و متناسبه. اگه اين وسطا كسي رو ديديد كه لباسش اينطوري نيست، به احتمال قوي مطمئن باشيد كه اون يه توريست خارجيه .

خب تا يادم نرفته بايد به يه چيز مهم ديگه اشاره كنم، عينكهاي تيره آفتابي! عينك آفتابي تو زندگي ايتاليايي، يكي از وسايل مهم محسوب ميشه. شما هيچ ايتاليايي رو پيدا نميكنيد كه حداقل يك يا دو جفت عينك آفتابي نداشته باشه. عينك بيشتر از اونكه يه احتياج باشه يه وسيله كمكي محسوب ميشه. مهم نيست آسمون آفتابي باشه يا نسبتا تاريك، اغلب ايتالياييها از اول صبح تا غروب، عينك يه سره به چشمشونه، اگر هم خسته بشن اونو ميدن بالا رو سرشون. عينك وسيله اي كه مثل يه ماسك اونا رو از چشمهاي كنجكاو محافظت ميكنه و صد البته خوشتيپ ترشون ميكنه.

ژاكت و پليورهاي ايتاليايي هم از اين دسته اند. اونا تو هواي گرم ايتاليا كارائيشونو از دست نميدن، تو اين مواقع ايتاليائيها اونا رو يا رو شونوشون ميندازن يا به كمرشون ميبندن كه خوشگل تر به نظر بيان.

خلاصه اينكه اين وسايل كمكشون ميكنه كه bella figura داشته باشن و مشكلات جانبيشون اصلا مهم نيست.

 پ.ن.

اينايي كه گفتيم يه طرف سكه اس. اگه خواستيد آنسوي سكه رو هم ببينيد، يه نگاهي به بخش نظرات بندازيد و مخصوصا توضيحات پيروز عزيز رو مطالعه كنيد.

- من دوساله با يه مرد ايتاليايي دوست شدم. اون يه آپارتمان مستقل داره، هر وقت زنگ ميزنم خونه نيست. اما هميشه ميتونم انو تو خونه مادرش پيدا كنم. اون حتي شبها هم اونجا ميخوابه. آيا اين واسه يه مرد 44 ساله عاديه؟

- من با يه مرد ايتاليايي ازدواج كردم. ما تو خونه پدري اون زندگي ميكنيم. اغلب اوقات پدر و مادرش بدون اينكه زحمت در زدن به خودشون بدن، به بهانه اينكه با پسرشون كار دارن وارد اطاق خواب ما ميشن. يه بار به شوهرم گفتم كه بهتره در اتاق رو قفل كنيم. اون طوري بهم نگاه كرد انگار از يه سياره ديگه اومدم و گفت: " اگه اتفاقي براي پدر و مادرم بيافته ما از كجا بفهميم؟!"

اگه يه گشتي تو اينترنت يزنين نظير اين سوال و جوابا را رو زياد ميبينين و در نهايت به واژه اي ميرسيد به نام Mammoni.

چيزاهاي خيلي عاليي رو ميشه تو ايتاليا پيدا كرد. مجموعه وسيعي از انواع هنرها، تاريخ غني، غذاهاي عالي، مردم شيك پوش. ماشين و موتورهاي عالي مثل فراري، لامبورگيني، وسپا و همينطور بهترين نوع عينكهاي آفتابي دنيا و بهترين طراحان كفش. در كنار همه اينا ايتالياييها نوع بخصوصي از آدميزاد رو هم توليد ميكنن : مم موني (Mammoni)، يعني مردايي كه دو دستي به مادراشون چسبيدن!

براي خيلي از ايتالياييها، در دنياي بزرگسالي و استقلال خيلي دير باز ميشه. تقريبا 60%  مرداي سي سال به بالا و 30% مرداي چهل سال به بالا هنوز توخونه پدري با مادرشون زندگي ميكنن. گرچه اين موضوع دلايل اقتصادي هم داره اما بيشتر به نوع فرهنگ اونا برميگرده.

پس از پايان مدت كودكي تا بزرگسالي كه مرداي ايتاليايي تحت پوشش والدينشون هستند، بازهم اغلبشون هيچ قصدي براي مستقل شدن ندارن. اونا اصلا لازم نيست نگران اين موضوع باشن، چون والدينشون هم اصلا به فكر دادن پر و بال و ياددادن پرواز به اونا نيستند.

واسه اينكه بدونين اين مسئله چقدر جا افتاده،  به دانشگاههاي ايتاليا توجه كنيد كه دانشجوها رو مجبور نميكنن از راه دوري بيان. بنابراين اونا هيچ انگيزه اي ندارن كه براي رفتن به دانشگاه به سمت ديگه ای از كشور برن. در عوض اونا تو تمام مدت تحصيل توخونه پدري ميمونن و نگرانيي بابت خرج تحصيل، منزل و خورد و خوراك ندارن.

وقتي تو سن 25 سالگي يا بيشتر تحصيلات تموم  ميشه، بازهم نگرانيي نيست، مردا همون نزديكاي خونه دنبال كار ميگردن تا همچنان از حمايت والدين برخوردار باشن. والدين هم همچنان به نگهداري اونا ادامه ميدن بدون اينكه لحظه اي درباره اش فكر كنن.

كلمه Mammoni فقط به مردا اطلاق ميشه، چون در حالي كه خانومای نسل جدید به خاطر مستقل شدن، كه مادرانشون تجربه نكردن، دست به اعتصاب ميزنن، مرداي ايتاليايي بيش از پيش به سمت مادراشون ميرن و  انتظار دارن كه مادرشون  براشون آشپزي كنه، لباساشونو بشوره، پيرنشونو اطو بكشه و تختشونو مرتب كنه.

تو ايتاليا اين موضوع كاملا طبيعيه و حتي  نسلهاي جديد هم براي ادامه اين روش تشويق ميشن. پس اگه خواستيد شوهر ايتاليايي كنيد، بهتره حواستون به اين نكته هم باشه...

مهماني و پذيرايي

عروسي يكي از مهمترين جشنهاي زندگي هر فرد محسوب ميشه. اين مراسم تو ايتاليا از اول صبح شروع ميشه و جشن و بزن و برقص بعد عروسي ممكنه تا صبح علي الطوع روز بعد هم طول بكشه .

خواستگاري و نامزدي

• قدیما ازدواجهاي ايتاليايي توسط خانواده هاي عروس و داماد ترتيب داده ميشد. اغلب برادر يا مردي از فاميل داماد، پهلوي پدر يا عموي دختر دم بخت ميرفت و اونو خواستگاري ميكرد. گاهي اوقات هم يه واسطه از طرف داماد يه ماشاتا (masciata - پيغام) به خانواده عروس ميفرستاد و آمادگي ازدواج داماد رو اعلام ميكرد. در نهايت وقتي كه دوتا خونواده به توافق رسيدن، نامزدي رسمي اعلام ميشد.

• اگه دوماد بخواد خودش مستقيما به عروس پيشنهاد ازدواج بده، معمولا با اشعار عاشقانه شروع ميكنه، يا اگه بلد باشه سازي ميزنه. البته اينكار رو ممكنه به كمك  دوستانش هم انجام بده.

• تو قرون وسطي ايتاليايها به عنوان نشون نامزدي، انگشتر الماس ميدادن. اونا عقيده داشتن كه الماس از شعله هاي عشق بوجود اومده. 

• عروس قبل از عروسي واسه خودش دوته ( dote - جهاز) جمع ميكنه. چيزايي مثل اثاث منزل و لباسهايي واسه خودش، البته بعضي وقتها واسه شوهر آينده اشم لباس كنار ميذاره.

• ايتالياييها عقيده دارن پوشيدن لباس سبز توسط عروس، شب قبل از عروسي، براي زوجين شگون داره و به زندگيشون بركت ميده.

• گرفتن جشن مجردي، قبل از عروسي، واسه دوماد يا عروس، خصوصا تو جنوب ايتاليا اصلا رايج نيست.

ادامه دارد...

تو هر شهر ايتاليا كه ميخواد باشه، شما افراد زيادي رو ميبينين كه با خودشون حرف ميزنن و هي دستاشونو تو هوا تكون ميدن. اگه كمي نزديكتر بريد متوجه ميشيد كه اونا دارن با telefonini خودشون حرف ميزنن و با اشارات دست ميخوان طرفشونو بهتر شير فهم كنن .

اغلب ايتالياييها عادت دارن به قول بچه ها، وقايع رو رنگي تعريف كنن و تو اين كار از دستاشون خيلي كمك ميگيرن. حتي براشون فرق نميكنه، طرف جلو روشون باشه يا اون سر خط تلفن. اونا با استفاده از زبون اشاره روي كلمات تاكيد ميكنن و به اونا معنايي ميدن كه اون كلمه به تنهايي قادر به بيانش نيست .

خيلي از نوآموزان ايتاليايي  پشت تلفن حرف زدن براشون عذابه. يكي از دلايلش گذشته از اينكه نميتونيد لب خوني كنيد، اينه كه حركات دست و بدن طرفتونو نميبيند. تماشاي حركات بدن و دست مردم، در فهميدن منظور اونا خيلي به ما كمك ميكنه، مخصوصا اينكه ايتاليايي هم باشن .

قبلا مطلبي رو تحت عنوان « با دستاتون ايتاليايي حرف بزنيد» رو تقديم حضورتون كرده بودم كه يه سري از حركات رايج ايتالياييها رو با عكس نشون ميداد. نكته اي كه ذكرش لازمه اينه كه بعضي از اين حركات، مثل لهجه هاي مختلف، تو نواحي مختلف معاني متفاوتي ميده. توصيه ميكنم قبل از استفاده از اونا روي يه غريبه، اونا رو با يه دوست ايتاليايي تمرين كنيد تا حركت درست رو ياد بگيريد، در غير اينصورت ممكنه تو مخمصه بدي بيافتيد .

حالا اگه يه اينترنت با سرعت مناسب داريد، يه سر به اين سايت بسيار جالب بزنيد، تا حركات دست و بدن ايتالياييها رو، تو مواقع مختلف ببينيد. البته بايد قبلش برنامه Real Player  تو كامپيوترتون نصب باشه. اگه اين برنامه رو نداريد، زير همون سايت بالا آدرس دانلودشو داده.

شايد بد نباشه از سايت زبون اشاره ايتالياييها هم ديدن كنيد. حداقلش اينه كه از زبون كرو لالهاي ايتاليايي هم سر درمياريد .

تا بعد...

 اگه تصميم داريد گردشي در رم داشته باشيد، بد نيست به يه دوجين نكته گردگشگري تو رم توجه كنيد. پشيمون نميشيد. نظر  دوستاني كه ساكن اونجا هستن، چيه؟

1.      نونا اغلب بی نمکن و نمك ندارن.

2.      معمولا كسي نون و كره نميخوره. اگه بخواين براتون نون و روغن زيتون ميارن.

3.      راننده تاكسي هاي رم خيلي خوش مشرب هستن، از طرف ديگه كرايه تاكسي هم زياد حساب كتاب نداره، هرجور بخوان حساب ميكنن. پس بهتره يا تاكسي سوار نشيد يا اگه سوار شديد زياد فكر كرايشو نكنين، راحت بشينين و از سواري تو رم لذت ببرين.

4.      كليدا خيلي بزرگن. واسه همين اگه آپارتمان يا خونه اي اجاره كنيد، كليداي زيادي بهتون نميدن.

5.      تقريبا همه جا مردم با سرعت رانندگي ميكنن.

6.   اگه pesto pasta (پاستا با يه جور سس سبز مخصوص ايتاليايي) سفارش داديد و رنگش سبز نبود، زياد تعجب نكنيد!

7.      بعد از ساعت 10 صبح، ديگه از قهوه با شير خبري نيست.

8.       تو هر لحظه و هر جا مردم همش به هم buongiorno ميگن.

9.      اونا Grazie رو تو سه سيلاب تلفظ ميكنن.

10.  هرچند هر وعده غذايي قسمتهاي مختلفي داره (antipasti, primi, secondi, dolci, formaggi)، اما مجبور نيستين همه شو سفارش بدين و بخورين.

11.  شما توي رم ممكنه در عرض يه هفته به اندازه يك سالتون پياده روي كنيد. پس از خوردن غافل نشيد:  mangia, mangia

12.  اگه شكلات خواستين Straciatella رو امتحان كنيد. خيلي بهتره.

13.  تو كبابي بعد از سفارش اول بايد پول بديد، بعدش بريد سراغ كسي كه داره panini رو درس ميكنه.

1۴.  آدماي زيادي رو پيدا نميكنيد كه انگليسي حرف بزنن. اگه با مردم ايتاليايي حرف بزنيد، خيلي بيشتر تحويلتون ميگيرن.

1۵.  بهتره به بانكتون بگيد كه تو ايتاليا هستيد، در غير اينصورت ممكنه با اتفاقات ناگواري جلوي دستگاههاي خودپرداز (ATM) مواجه بشيد. 

1۶.  با خودتون كفشهاي راحتي بردارين. هرچند بهتره از كفشهاي پياده روي ايتاليايي به اسم GEOX استفاده كنيد. كفشي كه نفس ميكشه (scarpa che respira!) آرم تبليغاتيشه كه به نظر كاملا برازنده اشه. البته چندان ارزون قيمت نيستا. 

1۷.  اگه ميخواين از جاهايي مثل واتيكان و موزه هاي بزرگ بازديد كنيد، بهتره بليطاشو آن لاين و از طريق اينترنت تهيه كنيد. در غير اينصورت بايد ساعتها تو صف بليط وايستين.

1۸.  اگه آب ميخواين، نگيد يه بطري آب ميخوام. فقط بگيد آب ميخواين. bottiglia d'acqua   مقدار پيشفرض هست. بذاريد فكر كنن شما همه چي رو ميدونين. فقط بگيد frizzante (گاز دار) ميخوايد يا (naturale) معمولي.

۱۹.  دلار اونجا اعتبار چنداني نداره، بهتره پولاتونو به يورو تبديل كنيد.

2۰.  لازم نيست لباسهاي زيادي با خودتون ببريد.  كسي اهميت نميده كه هر روز شما رو تو يه مدل لباس ببينه. ميتونيد لباسهاي تكراري بپوشيد.

2۱.  اگه ماشين اجاره كرديد، قبل از رانندگي يه كمي باهاش كار كنيد تا قلقش دستتون بياد و الا ممكنه خدا نكرده بلا ملايي سرتون بياد.

2۲.  تو مسافرت اين نكته رو در نظر داشته باشيد كه بعد از ظهرها، مردم غيبشون ميزنه و مغازه ها اكثرا تعطيلن.

2۳.  سعي نكنيد تو ايتاليا رژيم بگيريد. اونجا ميتونيد غذاهايي بخوريد كه هيچ جا ديگه گيرتون نمياد. بعدا هم ميتونيد رژيم بگيريد. همونطور كه بالا گفتم شما زياد پياده روي خواهيد كرد و اين پرخوري شما رو جبران ميكنه. و در نهايت اينكه مزه گوشت ناحيه توسكاني باور نكردنيه، حتما امتحان كنيد.

بر اساس يه سنت قديمي پدر و مادراي ايتاليايي اغلب اسم بچه هاشونو از روي اسم اجدادشون انتخاب ميكنن، كه البته اجداد پدري تو اولويت هستند. طبق اين سنت اسم بچه ها به اين ترتيب انتخاب ميشه:

1-     اسم پدر بزرگ پدري براي اولين پسر

2-     اسم پدر بزرگ مادري براي دومين پسر

3-     اسم مادربزرگ پدري براي اولين دختر

4-     اسم مادربزرگ مادري براي دومين دختر

اسم بچه هاي ديگه بر عهده والدين هست كه اونم معمولا از بين اسامي عمه، عمو، يه قديس يا يه فاميل انتخاب ميشه .

اسامي رايج در ايتاليا

به علت گويشها و رسوم مختلفي كه تو ايتاليا وجود داره، تو هر منطقه بعضي از اسامي رايج تر از مناطق ديگه اس. مثلا رومولو (Romolo) اسم رايجي تو مناطق اطراف رمه اما بريتزيو (Brizio) بيشتر اطراف منطقه امبريا (Umbria)  معموله.

همه روزه اسامي كه تو يه دوره به خاطر يه قديس، اديب، هنرمند، ستاره ورزشي، سينمايي يا تلوزيوني  معروف شده، از مد ميافته و با اسامي del giorno جايگزين ميشه. طبق آخرين آمار ارائه شده اسامي زير به ترتيب از رايج ترين اسمايي هستند كه امروزه ايتالياييها براي بچه هاشون انتخاب ميكنن:

اسامي كوتاه شده

فكر نكنيد فقط ما هستيم كه به محمد ميگيم مملي و محمد قلي رو مد قلي صدا ميزنيم !

تو ايتاليا هم اغلب از اسمهاي كوتاه شده استفاده ميشه، كه البته بازم بستگي به منطقه اش داره. شايد اگه يه نگاه به ليست زير بندازيد، از اينكه اغلب مشاهير رو با اسم كوتاه شده شون ميشناسيد تعجب كنيد:

تولدي دوباره...

اگه شما سالي يه بار هم واسه خودتون تولد نميگيريد، زياد نگران نباشيد چون اغلب ايتالياييها سالي دوبار جشن تولد ميگيرن و براتون جبران ميكنن .

اغلب بچه ها به دلايل مختلفي اسماشونو از قديسين ميگيرن. مثلا اگه روز جشن و تعطيلي يه قديس به دنيا بيان يا والدينشون به يه قديس خاص يا قديس محافظ شهري كه توش زندگي ميكنن، علاقه ويژه اي داشته باشن.

داستان اينه كه ايتالياييه نه تنها روز تولدشونو جشن ميگيرن، بلكه روز اسمشونو كه بهش اونوماستيكو  (onomastico) ميگن رو هم جشن ميگيرن. اين روزيه كه اسم اونا با روز اون قديس يكي ميشه.

مثلا 13 ژوئن روز سنت آنتونيو محافظ شهر پادوا ست. و تمام كساني كه اسمشون آنتونيوئه تو اين روز واسه خودشون جشن ميگيرن. جشن اين روز مانند روز تولد، شامل كيك و يه نوع شراب سفيد مخصوص به نام آستيس پومانته (Asti Spumante) و كادو و هديه اس.

شايد بد نباشه بدونيد كه اول نوامبر روز همه قديسين يا لا فستا دا اونيزانتي (La Festa d'Ognissanti) هست كه روز قديسينيه كه اسمشون تو روزهاي ديگه سال نيست .

غذاهای ایتالیایی، مخصوصا تو جنوب، طرفای ناپل و سیسیل، تنوع زیادی دارن و نسبت به غذاهای چینی با  مذاق ما ایرانیها بیشتر سازگارن و لازم به گفتن نیست که غذاهایی مثل اسپاگتی و پیتزا شهرت بین المللی دارن .

خوب اگه شما هم از غذاهای ایتالیایی خوشتون میاد و میخواین برین تو یه رستوران شیک و پیک مثل یه ایتالیایی مادرزاد رفتار کنید و سفارش غذا بدید، این مطلب برای شماست.

یه موقع اس که میرید autogirll (رستورانهای توی اتوبانها) یا osteria (ساندویچیهای و مشروب فروشیهای کنار خیابون) یا حتی trattoria (کافی شاپها) که قیمت متوسطی دارن، و یه غذایی سفارش میدید.

خوب اینجور جاها چندان رسم و رسومی نداره، غذاتونو سریع میخورید و میرید پی کارتون.

اما یه موقع اس که میخواید برید به یه رستوران گرون قیمت، و کلاس بالا. اونجاس که باید بدونید چی در انتظارتون هست. اگه فکر میکنید که پاتون به یه همچین جاهایی باز نمیشه، بازم این مطلب رو بخونید، چون خدارو چی دیدی شاید یکی شما رو اونجا دعوت کرد .

قبل از هر چیز بهتره یه میز برای خودتون و دوستتون رزرو کنید. مثلا اگه میخواهید یه میز دونفره برای ساعت هشت شب رزرو کنید، بگید:

Vorrei fare una prenotazione per due alle otto.

توی این رستورانا غذاها تو بشقابهای مخصوص خودشون سرو میشن. توی منویی که بهتون میدن معمولا چشمتون به ترتیب به آیتمهای زیر  روشن میشه:

1-  L'antipasto  که به معنی پیش غذا هست و شامل اقلامی مثل crostini (نون تست)، bruschetta (نون تستی که روش روغن زیتون و سیر زدن) و mozzarella in carrozza (پنیر نرم سفید ایتالیایی) میشه.

2- Il primo غذای اولیه که معمولا pasta (غذاهای خمیری مثل ماکارونی)، minestrone ( سوپ غليظ سبزى، لوبيا وماکارونى)، risotto (برنج و پنیر) یا Zuppa (سوپ معمولی ) هست.

3- Il secondo غذای ثانوی یا غذای اصلی که اغلب گوشت، مرغ، گوشت شکار یا ماهی هست.

4- Il contorno غذاهای فرعی، چیزهایی مثل melanzane (بادنجان)، spinaci (اسفناج) یا insalata mista  (سالاد مخلوط)

5- Il dolce دسر هست که شیرنیها و کیکهای خوشمزه ای مثل tiramisù، torta یا کلوچه هایی مثل della nonna  هستش. البته zabaglione هم که یه جور شیرینیه که با زرده تخم مرغ و شراب و برندی درست میشه رو هم نباید فراموش کرد.

خوب خوردید؟ خوشمزه بود؟ اگه میخواید پولشو حساب کنید، بگید :

Il conto, per favore.

خوب حتما وضعتون خوبه که یه همچین جایی رفتین، پس به گارسون بگید که بقیه اش مال خودت (البته اگه بقیه ای هم داشته باشه !)

Tenga pure il resto.

چندتا نکته!

-  همونطور که تو بحث قهوه گفتم، بعد از ناهار یا شام چیزایی مثل شیر قهوه (cappuccino و caffe' latte ) سفارش ندید. اگه قهوه میخواید اسپرسو (espresso) سفارش بدید. اشتباهی نگید expresso ها، این یکی یعنی قطار سریع السیر.

- اگه کنار اسم پاستاها یا برنج Al dente  نوشته بود، یعنی اینا کمی ترد هستند و باید جویده بشن.

- وقتی غذای اولو میارن، ایتالیایی ها برای تعارف میگن :

Buon appetito!  یعنی از غذاتون لذت ببرید!، یا اگه بخوان یه نوشیدنی بخورن میگن : Salute!، بسلامتی!